Do vậy, nhiều nước trên tổng số 23 quốc gia thành viên của Trung tâm Lúa Gạo châu Phi (AFRICARICE) đã thông qua những biện pháp then chốt mà AFRICARICE đã khuyến nghị từ năm 2007 để hỗ trợ sản xuất lúa. Theo số liệu của Tổ chức Nông Lương Liên Hiệp quốc (FAO), năm 2008, sự hỗ trợ của các chính phủ đã góp phần làm tăng 18% sản lượng lúa tại châu Phi so với năm 2007.

Ấn tượng nhất là việc tăng đến 241% sản xuất lúa tại Burkina Faso năm 2008. Còn nhớ vào đầu năm 2008, chính Burkina Faso là một trong những quốc gia bị chấn động bởi những cuộc bạo loạn do tình trạng sốt giá gạo. FAO cho rằng sự thay đổi mạnh mẽ trong sản xuất lúa của Burkina Faso là do có sự hỗ trợ của chính phủ đối với nông dân, cho phép người trồng lúa tiếp cận các giống lúa chất lượng cao, nhất là giống lúa NERICA® của Trung tâm Lúa Gạo châu Phi và các loại vật tư nông nghiệp cơ bản.

Xê-nê-gan, nước nhập khẩu gạo đứng thứ 8 trên thế giới cũng đã tăng 80% sản xuất lúa  năm 2008 nhờ sáng kiến của Tổng thống nước này xây dựng một hệ thống phân phối giúp người nông dân dễ dàng tiếp cận các loại vật tư nông nghiệp được trợ cấp như các giống lúa được bảo đảm và phân bón. Chính phủ Xê-nê-gan và Cốt-đi-voa đều đề ra mục tiêu đảm bảo tự túc gạo vào năm 2012.

Trong thời gian qua, vào lúc cuộc khủng hoảng lúa gạo ở mức đỉnh điểm, nhiều chính phủ châu Phi đã ưu tiên sản xuất gạo giá rẻ tại địa phương và cố gắng tạo điều kiện cho nông dân thăm dò những nguồn tài nguyên đất và nước rộng lớn còn chưa được khai thác.

Tiến sỹ Papa Abdoulye Seck, Tổng giám đốc Trung tâm Lúa Gạo châu Phi nhận định: «Đây là một bước đi đúng hướng nhưng các chính phủ cần phải làm nhiều hơn  để giảm sự phụ thuộc vào gạo nhập khẩu và đạt đến sự an toàn lương thực trong nước».

Những nước châu Phi sản xuất gạo khác cũng đã tăng sản lượng lúa địa phương ở mức 2 con số trong vòng 1 năm là Mali, Bê-nanh, Ni-giê-ri-a, Ga-na, Cốt-đi-voa, Ghi-nê và U-gan-đa.

Trung tâm Lúa Gạo châu Phi (AFRICARICE) là một tổ chức liên chính phủ gồm 23 quốc gia sản xuất lúa ở châu Phi, có sứ mệnh tạo điều kiện cho các cuộc đối thoại chính sách một cách hiệu quả ở khu vực này thông qua Hội đồng Bộ trưởng. Đặt tại TP Cotonou (Bê-nanh), đây là một trong 15 trung tâm nghiên cứu nông nghiệp quốc tế được Nhóm tư vấn nghiên cứu nông nghiệp quốc tế (GCRAI) bảo trợ. Trung tâm chuyên nghiên cứu và đưa ra các kỹ thuật sản xuất lúa, giúp người dân các nước thành viên đẩy nhanh việc ứng dụng công nghệ mới và cố gắng cung cấp các giống lúa chất lượng cao nhằm tăng sản lượng.

Nhận thức được vai trò quan trọng của việc nghiên cứu, phát triển những công nghệ mới và để tìm ra những giải pháp cải thiện sản xuất lúa, bảo đảm an toàn lương thực, trong các năm 2007-2008, các quốc gia thành viên Trung tâm Lúa Gạo châu Phi đã tăng 10 lần khoản đầu tư nghiên cứu lúa so với giai đoạn 2001-2006 bằng cách đóng góp tài chính cho AFRICARICE.

Trong quá trình đô thị hoá nhanh của mình, trong suốt nhiều thập kỷ, châu Phi đã dựa vào nhập khẩu gạo có giá bán tương đối rẻ để đáp ứng 40% nhu cầu trong nước. Trong số những nước nhập khẩu gạo lớn nhất, trước tiên phải kể đến Ni-giê-ri-a, quốc gia tiêu thụ tới 5,6% lượng gạo thương mại trên thế giới.

Tiến sỹ Papa Abdoulye Seck cho biết: «Thay vì trở thành một mối đe doạ, việc tăng giá gạo liên tục vừa qua phải được xem là một cơ hội lịch sử duy nhất và là một động lực để châu Phi khai thác những tiềm năng sản xuất lúa sau nhiều thập kỷ sử dụng những «đường vòng chính trị» mà thực chất là tránh đầu tư hiện đại hoá nông nghiệp. Hiện nông nghiệp chiếm tới 35% GDP của châu Phi cận sa mạc Xa-ha-ra và 75% việc làm trên toàn châu lục».

Việc thử nghiệm mô hình sản xuất lúa ở châu Phi tại AFRICARICE cho thấy về nguyên tắc, châu Phi có thể trở thành một nhà xuất khẩu gạo với sản lượng trên 5 triệu tấn mỗi năm nếu tăng diện tích lúa hiện nay và sử dụng những công nghệ tiên tiến.

Trung tâm khuyến khích các chính phủ quản lý và khai thác tốt hơn các nguồn nước tự nhiên để tăng sản lượng lúa. Sử dụng hệ thống tưới tiêu nước sẽ cho phép tăng từ 3 đến 4 lần sản lượng lúa so với việc chỉ dựa vào nước mưa. Việc phát triển cơ sở hạ tầng như đường sá, kho dự trữ cũng sẽ giúp giảm thiểu những thất thoát sau thu hoạch hiện chiếm tới 40-60% sản lượng lúa.

Việc trợ giá đối với vật tư nông nghiệp nhằm bù đắp chi phí nhập khẩu công nghệ mới cũng rất cần thiết để châu lục có thể biến tiềm năng sản xuất lúa thành hiện thực. Năng suất lúa hiện nay của châu Phi chưa bằng 1/3 năng suất lẽ ra có thể đạt được nếu áp dụng những công nghệ và tiến bộ mới.

Việc tiêu thụ gạo của châu Phi tăng 4,5% mỗi năm trong khi sản xuất gạo tại lục địa này tăng trưởng khoảng 3%/năm. Châu Phi cũng là khu vực có tỷ lệ tăng trưởng sản xuất lương thực thấp hơn tăng trưởng dân số. Với mức tiêu thụ trung bình mỗi người dân là 20kg gạo/năm, nhu cầu nhập khẩu gạo của toàn châu lục vào khoảng 10 triệu tấn mỗi năm.

Theo Trung tâm Lúa Gạo châu Phi, tỷ lệ tự túc gạo của khu vực này đã sụt giảm trong vòng 45 năm, từ 112% năm 1961 xuống còn 61% năm 2006. Hiện 39% nhu cầu gạo của châu Phi phụ thuộc vào nhập khẩu. Riêng tại khu vực châu Phi cận Xa-ha-ra, những nhà sản xuất địa phương cũng chỉ cung cấp chưa tới 50% lượng gạo tiêu thụ trong vùng.

Nguồn: Theo Trung tâm Lúa Gạo châu Phi (AFRICARICE)

Thương Vụ Việt Nam tại Maroc