Đây là một khu vực tự do mậu dịch rộng lớn gồm Thị trường chung các quốc gia thuộc khu vực Nam và Đông Phi (COMESA), Cộng đồng Đông Phi (EAC) và Cộng động Phát triển miền Nam châu Phi (SADC). Ba khối này hiện có một phần chồng lấn lên nhau và có tổng GDP đạt 875 tỷ USD.

Dự án thành lập FTA này đã được thông qua tại hội nghị đầu tiên vào tháng 10/2008 tại thủ đô Kampala của Uganda.

Thành lập một thị trường chung duy nhất

Trong phiên khai mạc, Tổng thống Nam Phi Jacob Zuma đã tuyên bố: “Chúng ta hoàn toàn ý thức được trách nhiệm chung là thành lập một thị trường châu lục duy nhất mang lại giá trị kinh tế to lớn, đáp ứng được niềm mong đợi của các bậc tiền bối đã kiến tạo ra châu Phi. Chúng ta đang phát triển những chương trình liên quan đến 3 thực thể kinh tế khu vực với các Nhà nước thành viên, cho phép tiến gần hơn việc thiết lập một khu vực tự do mậu dich ba bên”.

Theo ước mơ lâu đời của chính trị gia người Anh Cecil Rhodes, “khu vực tự do mậu dịch ba bên” trải dài từ thành phố Cape Town đến thủ đô Cai-rô sẽ bao gồm Nam Phi và Ai Cập, những nền kinh tế phát triển nhất châu lục và cả những nền kinh tế tăng trưởng nhanh nhất, đặc biệt là Angola và Ethiopia.

Những trở ngại lớn

Nhưng việc thực hiện FTA này cũng đang vấp phải những trở ngại rất lớn như các hàng rào thuế quan, thiếu cơ sở hạ tầng, nhất là sự yếu kém của các mạng lưới cung ứng hàng. Ngoài ra, phần lớn các nền kinh tế khu vực phụ thuộc nhiều vào việc xuất khẩu tài nguyên thiên nhiên.

Ông Alex Rugamba, phụ trách Ngân hàng Phát triển châu Phi (BAD) về hội nhập khu vực và thương mại nhận xét: “Khu vực tự do mậu dịch ba bên chắc chắn sẽ là một giai đoạn quan trọng trong quá trình hội nhập khu vực ở châu Phi”. Theo Ngân hàng thế giới, thương mại giữa các nước miền Nam châu Phi mới chỉ chiếm khoảng 10% tổng trao đổi thương mại của cả vùng.

Mặc dù có những hứa hẹn, song tình trạng sách nhiễu vẫn tiếp tục diễn ra tại biên giới và những hàng rào phi thuế vẫn là những trở ngại ảnh hưởng tiêu cực đến khả năng cạnh tranh của các quốc gia liên quan.

Ông Ruth Kagia, giám đốc Ngân hàng thế giới khu vực Nam Phi đánh giá: “Trong khi những nước này đang tìm kiếm những cách thức mới để đối phó với sự tăng trưởng chậm lại của nền kinh tế thì họ lại chưa quan tâm đầy đủ đến những tác động đối với sự tăng trưởng của thương mại khu vực”.

Theo kế hoạch, các nhà lãnh đạo tham dự hội nghị lần này sẽ ký một lộ trình định hướng các nước thành viên, tiến tới sáp nhập những thị trường trong nước với nhau.

                                                                   Hoàng Đức Nhuận

Vụ Châu Phi Tây Á Nam Á