Điểm sáng xuất khẩu

Báo cáo của Bộ Công Thương cho biết, tháng 4, kim ngạch xuất khẩu cả nước đạt 8,6 tỷ USD, giảm 9,3% so với tháng 3 nhưng vẫntăng 14,3% so với tháng 4/2011. Như vậy, tính chung 4 tháng, kim ngạch xuất khẩu ước đạt hơn 33,4 tỷ USD, tăng 22,1% so với cùng kỳ.

Theo đánh giá của Bộ Công Thương, hoạt động xuất khẩu đạt tốc độ tăng trưởng cao chủ yếu do sự đóng góp của khối các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. So với cùng kỳ, kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu năm 2012 của cả nước tăng hơn 6 tỷ USD, trong đó kim ngạch của khu vực FDI (không kể dầu thô) tăng hơn 5,6 tỷ USD. Đáng chú ý và được coi là điểm sáng của xuất khẩu trong những tháng đầu năm đó là sự tăng trưởng cao của nhóm hàng công nghiệp chế biến. Trong 4 tháng đầu năm kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này ước đạt hơn 20,55 tỷ USD, tăng 36,9%.

Có nhiều yếu tố giúp kết quả của xuất khẩu 4 tháng đầu năm tăng cao. Đó là so với cùng kỳ,giá bình quân một số mặt hàng xuất khẩu tăng như hạt tiêu, gạo, dầu thô, chất dẻo nguyên liệu... Bên cạnh đó, một số mặt hàng có lượng xuất khẩu tăng như:nhân điều chè các loại, hạt tiêu, sắn và các sản phẩm từ sắn, cao su... Một số thị trường xuất khẩu chính vẫn giữ được tăng trưởng khá như thị trường Mỹ tăng 17,5%, EU tăng 20,2%, ASEAN tăng 16,7%, Nhật Bản tăng 51,3%, Trung Quốc tăng 24,6%.

Nhập siêu thấp và những quan ngại về xuất khẩu

Trong khi xuất khẩu giữ có được tốc độ tăng cao thì nhập khẩu lại có xu hướng giảm. Tháng 4, kim ngạch nhập khẩu hàng hoá ước đạt 9,0 tỷ USD, giảm 0,6% so với tháng 3 và chỉ tăng 0,1% so với tháng 4/2011. Tính chung 4 tháng, kim ngạch nhập khẩu ước đạt gần 33,6 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ. Như vậy,  nhập siêu 4 tháng đầu năm là 176 triệu USD, chiếm 0,5% kim ngạch xuất khẩu. Đây là mức nhập siêu khá thấp trong thời gian qua nếu như không muốn nói là quá thấp. Việc nhập siêu thấp trong bối cảnh mà sản xuất trong nước vẫn phụ thuộc quá nhiều vào nguyên liệu nhập khẩu cho thấy sự đình trệ của sản xuất công nghiệp. Thực tế, 4 tháng đầu năm chỉ số sản xuất công nghiệp chỉ tăng 4,3% so với cùng kỳ năm 2011. Theo các chuyên gia, đây là điều đáng lo ngại bởi nó sẽ ảnh hưởng đến nguồn cung sản phẩm cho xuất khẩu trong thời gian tới.

Bên cạnh tình hình sản xuất công nghiệp không mấy khả quan thì các doanh nghiệp còn gặp phải nhiều trở ngại về đơn hàng. Tại cuộc họp báo của Bộ Công Thương chiều 2/5/2012, Thứ trưởng Nguyễn Nam Hải cho biết, trong 4 tháng, mặc dù kim ngạch xuất khẩu giầy, dép các loại ước đạt 1.971 triệu USD và tăng 9,3% so với cùng kỳ năm 2011, nhưng trên thực tế nhiều DN trong ngành vẫn gặp khó khăn về đơn hàng xuất khẩu, chỉ một số ít doanh nghiệp ký được đơn hàng xuất khẩu đến hết quý II.

Cùng với đó là khó khăn do sự thay đổi về chính sách nhập khẩu, cách thức mua hàng, yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn chất lượng, tiêu chuẩn môi trường, trách nhiệm xã hội DN… của các thị trường lớn như EU, Mỹ, Nhật Bản.

Nhóm hàng được kỳ vọng nhất để đạt mục tiêu xuất khẩu cả năm 2012 là nông sản cũng không mấy sáng sủa. Giá cả hầu hết mặt hàng nông sản xuất khẩu giảm so với cùng kỳ năm 2011 như: nhân điều giảm 5,0%, sắn và sản phẩm từ sắn giảm 13,6%, cao su giảm 31%. Bên cạnh đó, lượng của một số mặt hàng như gạo và cà phê xuất khẩu giảm cũng làm kim ngạch xuất khẩu nhóm hàng này giảm thêm. Kim ngạch xuất khẩu nhóm nông, lâm, thuỷ sản 4 tháng ước đạt hơn 6,45 tỷ USD, so với cùng kỳ, giảm 1,3%. Ngoài ra, giá than đá, xơ, sợi dệt các loại, sắt thép các loại... giảm cũng khiến kim ngạch xuất khẩu nhóm nhiên liệu, khoáng sản giảm 1,2%.

Nỗ lực hết sức để đạt mục tiêu

Theo bà Phan Thị Diệu Hà - Phó Vụ trưởng Vụ Xuất nhập khẩu, từ nay đến cuối năm, để tăng trưởng xuất khẩu 13% so với năm 2011, tương ứng giá trị là 108 tỷ USD là mục tiêu không hề đơn giản. Bởi mặc dù 4 tháng đầu năm số liệu có tốt lên, tăng trưởng bình quân là 22% nhưng thời gian tới sẽ cần phải sự nỗ lực rất lớn của các DN.

Bà Hà cho biết, thực hiện Nghị quyết 01/NQ-CP của Chính phủ ngày 3/1/2012 về những giải pháp chủ yếu chỉ đạo điều hành thực hiện kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và dự toán ngân sách nhà nước năm 2012, và Chiến lược xuất khẩu, Bộ Công Thương đang tập trung hỗ trợ, tháo gỡ khó khăn cho các DN nhằm đảm bảo ổn định và phát triển sản xuất, đặc biệt các ngành công nghiệp chế biến và các ngành công nghiệp phục vụ xuất khẩu. Cụ thể, từ nay đến cuối năm, nhiều hoạt động xúc tiến thương mại, mở rộng thị trường và định hướng cho DN cũng như cảnh báo khó khăn tại từng thị trường sẽ được thực hiện đồng bộ, qua đó giúp DN có thể ký kết hợp đồng và đưa hàng đến thị trường nào thuận lợi nhất. Cũng theo bà Hà, biện pháp cải cách thủ tục hành chính và tận dụng thuế FTA sẽ là những giải pháp trọng yếu cho các DN hoàn thành chỉ tiêu năm 2012./.Hồng Dương

Báo Đối ngoại (VEN)