Cùng bổ trợ cho nhau

Hợp tác kinh tế thương mại giữa hai nước Việt – Nga có những bước tiến vượt bậc trong những năm gần đây. Thứ trưởng Hoàng Quốc Vượng cho biết, kim ngạch xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Nga trong 3 tháng đầu năm 2012 đạt 519,6 triệu USD, tăng 20,22% so với cùng kỳ năm trước, nhập khẩu từ Nga đạt 208,4 triệu USD, tăng 7,7%. Hai nước đang đặt mục tiêu nâng kim ngạch thương mại song phương lên mức 5 tỷ USD vào năm 2013 và 10 tỷ USD vào năm 2020. 

Hiện nay Nga là bạn hàng truyền thống của Việt Nam, với cơ cấu hàng hóa nhập khẩu giữa hai nước mang tính bổ trợ nhau. Mặt hàng chủ yếu Việt Nam xuất khẩu sang Nga là gạo, hạt tiêu, cà phê, cao su, thủy hải sản, giày dép, may mặc… và nhập khẩu từ Nga những mặt hàng phục vụ sản xuất như xăng dầu, sắt thép, phân bón, thiết bị máy móc….

Về đầu tư, tính đến hết quý I năm 2012, Nga đã có 78 dự án đầu tư trực tiếp vào Việt Nam với số vốn đăng ký 919,2 triệu USD, tập trung chủ yếu vào lĩnh vực khai khoáng, công nghiệp chế biến, chế tạo máy... Đầu tư của Việt Nam sang Nga đạt 776 triệu USD, chủ yếu trong lĩnh vực dầu khí, ngân hàng, thương mại, trong đó Trung tâm Thương mại Hà Nội tại Matxcơva là một trong những dự án quy mô nhất của Việt Nam vào Nga... 

Theo đánh giá của TS Nguyễn Chí Tâm, Tham tán Công sứ Đại sứ quán Việt Nam tại Nga,việc Nga gia nhập WTO vào cuối năm 2011 cũng là một lợi thế và cơ hội cho hàng hóa Việt Nam chiếm lĩnh thị phần tại thị trường Nga. Bởi trong cam kết của Nga về lộ trình giảm thuế nhập khẩu đối với nhiều mặt hàng khi gia nhập WTO, có nhóm hàng nông sản, thủy sản, may mặc, giầy da là những nhóm hàng thế mạnh trong cơ cấu xuất khẩu của Việt Nam sang Nga. Theo đó, trong vòng 3 – 4 năm tới, một số mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vào Nga sẽ có mức thuế nhập khẩu thấp hơn từ 30% đến 50% so với mức hiện hành. 

Bên cạnh đó, Việt Nam và Liên minh hải quan Nga –Belarus – Kazakhstan đang tiến hành đàm phán Hiệp định thương mại tự do (FTA). Nếu Hiệp định được ký kết,  hàng hóa Việt Nam xuất khẩu sang các nước này sẽ được miễn thuế hoàn toàn hoặc hạ xuống mức tối thiểu. Đây chính là cơ hội cho hàng hóa Việt Nam cạnh tranh bình đẳng về giá và chất lượng, cũng như chiếm thị phần xứng đáng hơn trên thị trường Nga.

Gỡ nút thắt cho DN

Bên cạnh những lợi thế có được trên cơ sở tiềm năng hợp tác giữa hai nước,theo ông Phạm Gia Túc, Phó Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), các DN Việt Nam còn gặp không ít những khó khăn trong việc tiếp cận và thâm nhập thị trường Nga. Đó là vướng mắc trong quan hệ thương mại, thiếu thông tin khu đầu tư, xa cách về địa lý, phức tạp trong thủ tục hành chính, phương thức thanh toán…

Ngoài ra, các DN Việt Nam hầu như không có đầu mối giao dịch thương mại ổn định và số lượng DN có văn phòng đại diện hay chi nhánh tại Nga rất ít. Đây là lý do các DN Việt Nam khó nắm vững những biến đổi, nhu cầu của người tiêu dùng để kịp thời có điều chỉnh và chiến lược phù hợp.

Để gia tăng kim ngạch xuất khẩu vào các thị trường Nga trong bối cảnh cạnh tranh gay gắt giữa nhiều chủng loại hàng hóa đến từ nhiều quốc gia khác nhau, theo ông Bùi Thanh Sơn, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao, các DN Việt Nam cần lưu ý tăng cường công tác quảng bá giới thiệu sản phẩm, chủ động hơn nữa trong việc phát triển kênh phân phối hàng hóa. Bên cạnh đó, các DN cũng cần chú trọng nâng cao chất lượng hàng hóa xuất khẩu sang Nga, chú trọng tìm kiếm đối tác đầu tư là các DN Nga. Ngoài ra cũng cần tích cực khai thác kênh thương mại của cộng đồng người Việt Nam tại đây.

Về phía chính phủ hai nước, theo ông Túc, các bộ, ngành liên quan của hai nước cần có những chính sách hỗ trợ phù hợp cho các DN trong thời gian tới. “Chính phủ hai nước cần tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại đầu tư và có cơ chế chính sách, tạo điều kiện cho những lĩnh vực ưu tiên để tăng cường hợp tác giữa hai nước như dầu khí, hạt nhân... Hỗ trợ cho các thủ tục pháp lý của các doanh nghiệp Việt Nam khi hoạt động ở Liên bang Nga và những người Việt Nam đang kinh doanh tại Liên bang Nga", ông Túc nhấn mạnh.

Hoa Lê

Báo Đối ngoại (VEN)